Autor Wątek: Część II Rapsod żałobny  (Przeczytany 1342 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

LWÓW1939

  • Czytelnik
  • Wiadomości: 591
  • Płeć: Mężczyzna
Część II Rapsod żałobny
« dnia: Czerwiec 08, 2013, 15:04:02 pm »
Zagłada Huciska Brodzkiego

Rapsod żałobny
Edward Gross
CZEŚĆ 2
 I runął na skarpę, markując śmierć własną,
    Ale Tadeuszka nie wypuścił z ręki.
    Słyszał jak do innych jakiś bandzior wrzasnął:
    "Od mojej padł kuli i nie zaznał męki".

Trik Michalewskiego aż trzy grupy zmylił.
On bandytów widział, słyszał ich rozmowę,
Jeden z nich dosłyszał, że chłopczyk zakwilił,
Przystanął i strzałem roztrzaskał mu głowę.

    Pocisk, który ojcu pogruchotał kości,
    Był klasy "dum-dum" (miał na płaszczu znamię),
    Pozbawił syna życia, ojca przytomności,
    Łamiąc jednocześnie jego lewe ramię.

Duszę Tadeuszka bez najmniejszej zwłoki
Anioły uniosły do nieba na wieki.
Tę drugą Bóg wrócił do ziemskiej powłoki
I kazał jej śledzić zbrodnię spod powieki.

    Tak więc Tomasz widział płonące chałupy,
    Rozbiegłe zwierzęta, rizunów z "orężem",
    Rabujących mienie, bezczeszczących trupy,
    Lubo się pastwiących nad złapanym mężem.

Wśród bandytów widział dużo znanych twarzy
Z Ponikwy, z Litowisk, Żarkowa, Czernicy -
Samych nikczemników, nie zaś gospodarzy
Cieszących się mirem w tamtej okolicy.

    Bandyci biegali po wiosce jak z pieprzem,
    Wpadali do piwnic, stodół, każdej nory,
    Lub się uganiali za opasłym wieprzem,
    Który cudem uszedł z płonącej obory.

A od wrzasku we wsi aż bolały uszy,
Padały komendy wydawane krzykiem,
Wrzask robiło ptactwo osiadłe na gruszy,
Przypiekane krowy skarżyły się rykiem.

    Ból swój wyrażały rżeniem również konie,
    Śmierć swoją czujące pod płonącym dachem.
    Chromy starzec złożył do modlitwy dłonie,
    Bo nie mógł uciekać ogarnięty strachem.

Nie miał zresztą na to żadnych możliwości -
Był człowiekiem starym, z przytępionym słuchem.
Nie myślał, że gest ten bandytę rozzłości
I że z całej siły zdzieli go obuchem.

    Wściekły cios bandyty rozłupał mu ciemię,
    I właściciel domu oddał ducha Bogu.
    Przelaną krwią zrosił swą rodzinna ziemię,
    Czym również podkreślił świętość tego progu.

A co z małym Józiem, niespełna trzylatkiem?
Kiedy dziadek ręce złożył do pacierza,
On drżący ze strachu schował się za dziadkiem,
A gdy dziadek upadł, uciekł do alkierza.

    Lecz wściekły bandyta chwycił go za włosy,
    Wyciągnął zza szafy, rzucił o podłogę.
    Józio w swej obronie krzyczał w niebogłosy,
    I wtedy bandyta przydepnął mu nogę,

Drugą wziąwszy w łapy, szarpał nią do góry
Niczym dzika bestia, chcąc swoją ofiarę
Rozerwać na dwoje, jak sęp padłe kury.
Chodziło mu o to, by cierpiał nad miarę.

    Wiedział Michalewski, że wraz z krwi upływem
    Plączą mu się myśli i ciało grabieje.
    Stąd wiara w moc Bożą była mu motywem
    I w cichej modlitwie budziła nadzieje.

Obrona wciąż trwała, wieś nie jest zdobyta -
Słychać odgłos strzałów z drugiego wsi końca.
"Kto do kogo strzela - do naszych bandyta,
Czy może bandytę wziął na cel obrońca"

    Gdzieś tam jest mój Janek - chroń go Panie Boże,
    Chroń wszystkich obrońców, mego brata Staszka.
    Ja pewnie umieram, lecz proszę w pokorze
    Niechaj sczeźnie UPA, zwłaszcza jej watażka.

On stworzył tę zgraję i na wzór Kaina,
Łamiąc Twe odwieczne święte przykazanie,
Zabija Polaka - brata Słowianina.
Temu Kainowi klęskę ześlij Panie.

    Dziś większość mieszkańców poszła do kościoła,
    Wróg ma znacznie więcej ludzi i oręża.
    Ta garstka obrońców oprzeć się nie zdoła,
    Już widać, że Kain Polaków zwycięża.

Zobaczył, jak dzielnie bronił stanowiska
Jeden z Wołyniaków, choć był tutaj obcy.
To była obrona Brodzkiego Huciska ,
A brali zeń przykład nawet nasi chłopcy.

    Dzięki tej odwadze i celnemu oku
    Znieśli z pola walki banderowców kilku.
    Lecz jeden z nich zaszedł bohatera z boku
    I tu się sprawdziło przysłowie o wilku.

Choć sam wilkiem nie był, bo walczył w obronie -
Tej ziemi, Polaków i swego honoru.
Wolał zginąć w walce w ostatniej odsłonie,
Niż oddać bandytom wioskę bez oporu.

    Z tak dobrej osłony wielu tu korzysta,
    Oto jeden z Schützów uchodzi pogoni,
    Za nim gna z siekierą rusiński faszysta,
    Pewnie zwykły rizun, bo bez palnej broni.

Tam między domami czai się za rogiem
Stanisław Bojarski, za nim widać Sznuka,
Który tak się skrada i kryje przed wrogiem,
Pewnie desperacko wyjścia z matni szuka.

    A tamten przed chwilą zarąbał Suczawę.
    To jakiś sadysta albo pomyleniec,
    Pragnący zbrodniami zdobyć sobie sławę,
    Aprobatę zbirów i laurowy wieniec.

"Och, gdybym automat miał do dyspozycji -
Myśl Michalewskiemu chodziła po głowie -
No i sprawną rękę, to z mojej pozycji
Takich okrutników wystrzelałbym mrowie!

    To byłaby zemsta za śmierć mych rodaków,
    Za strzaskaną rękę i za Tadeuszka.
    Wieś odbudujemy jak przodkowie Kraków..."
    Majaki rannego czy pusta pogróżka"

Zuchwałość rizunów niepomiernie wzrosła,
Kiedy przestał strzelać Wołyniak zza węgła,
Wszak byli szkoleni do tego rzemiosła
I do takiej roli UPA ich zaprzęgła.

    Dali się oszukać albo z własnej woli
    Wzięli nóż do ręki, aby zostać katem
    Polskich matek, dzieci lub w oprawcy roli
    Pastwić się świadomie nad swym polskim bratem.

Z wściekłością lub często z szyderstwem na twarzy,
Kat kazał ofierze żegnać się z dorobkiem.
I palił budynki świetnych gospodarzy,
Wszak byli "panami", on zawsze parobkiem.

    Wskutek podniecenia oraz krwi utraty
    Ranny Michalewski czuł, że dokądś leci.
    Już nie widział ludzi ani żadnej chaty,
    Nie słyszał rizunów ani krzyku dzieci.

"Chryste zabroń duszy uciekać od ciała,
Gdy już się to stało, to nakaż jej Panie
Wrócić nawet wtedy, gdyby już nie chciała.
Wierzę w Twoje moce, wierzę w zmartwychwstanie".

    Poszukując dzieci w mieszkaniach i lochach
    Rizuni biegali od domu do domu.
    Nawet nie myśleli, że gdzieś tam w Wołochach
    Ojcowie tych dzieci życzą im pogromu.

Niektóre kobiety, aż mdlały z wrażenia
Na wieść o napadzie na Brodzkie Hucisko.
Mężczyźni też byli pełni przerażenia,
Bo ich wieś to teraz rozległe ognisko.

    Jęli się naradzać, jak dotrzeć z pomocą
    Napadniętym braciom, jak ratować matki,
    Staruszków i ludzi złożonych niemocą -
    Ich sam strach zabije, również nasze dziatki.

"Chcesz się przeciwstawić gołymi rękami
Gotowej na wszystko, rozjuszonej sforze" -"
Spytał Kozaczewski. - Chcecie zginąć sami?
Wezwę pomoc Niemców stojących we dworze".

    Przekonywał dalej mieszkańców Huciska:
    "Inne możliwości nie wchodzą w rachubę.
    Dymy świadczą o tym, że wróg wciąż naciska,
    Wkrótce może przynieść mieszkańcom wsi zgubę".

Tak bez większych wahań i większego sporu
Zaakceptowano najlepszy z wariantów:
Delegacja poszła do Bocheńskich dworu,
Mówić o napadzie ruskich partyzantów.

    "Rozbili swój tabor na naszym Zbarażu,
    Czekając, aż wioska spełni ich żądania:
    Dostarczy im koni i dla nich furażu,
    Dla ludzi słoniny, chleba i ubrania".

Kapitan zdziwiony, że oto w tej głuszy
Nieznany mu Polak mówi jego mową.
Dlatego tym chętniej nadstawił swe uszy,
Gotów wziąć za prawdę bajeczkę Tadkową.

    A Kozaczewski ciągnął: "Wioska już oddała
    Cały swój kontyngent dla niemieckiej armii.
    Ruskim odmówiła, wszak to wioska mała
    I aż tylu ludzi naraz nie wykarmi.

Ruscy bez cywilów obejść się nie mogą,
Toteż się starają trzymać ludzi w strachu.
Wieś spalą, by była dla innych przestrogą,
Pewnie nie pominą ni jednego dachu".

    Jeszcze pan Tadeusz nie wyszedł z pałacu,
    Bo Prusak się pysznił filozofem Kantem,
    Uzbrojone wojsko stało już na placu,
    By ruszyć do walki z "ruskim partyzantem".

Po chwili skulony za czołgu pancerzem,
Prowadził to wojsko na Brodzkie Hucisko.
Nie czuł się co prawda pancernym rycerzem,
Lecz miana "wybawcy" był wszak bardzo blisko.

    Bo huknęły działa i banda w popłochu
    Pierzchła niczym zając przed myśliwską sforą -
    Zbrojni banderowcy na czele motłochu,
    Który dla tej zgrai jest zawsze podporą.

Na zbieranie rannych nie mieli już czasu,
Nikt się nie spodziewał takiego pogromu.
Kto tę odsiecz przeżył, uciekał do lasu,
By się jakoś dostać do własnego domu.

    Huk armat zbudził Tomasza z omdlenia,
    Który ciągle leżał na zmarzniętej skarpie.
    Chłop nie tracił wiary ni nadziei cienia,
    Że ból przezwycięży, choć mu rękę szarpie.

Słyszał, że na nowo rozgorzała bitwa,
Wróciła mu wiara w jego braci męstwo.
Zapanował popłoch, pospieszna gonitwa,
Pewnie Bóg odebrał Kainom zwycięstwo.

    Wróciwszy z kościoła, ludzie się rozbiegli
    Po całym Hucisku i swoich szukali.
    Zliczono czterdziestu tych, którzy polegli.
    Nikt się nie spodziewał klęski w takiej skali.

Anna Michalewska zasłabła z rozpaczy:
Tadeuszek martwy, mąż walczy o życie,
Gdzie Janek, gdzie tato? Niech Bóg mi wybaczy -
Nie chroniłam swego domu należycie.

    Tomka trzeba szybko zawieść do szpitala.
    Bo nie przeżyje bez takiej pomocy.
    Każdy dziś nad własną stratą się użala
    I każdy się boi nadchodzącej nocy.

Banda może wrócić, by się mścić za straty,
Które im zadali Niemcy oraz "chłopcy"
Boże, przyślij pomoc Michała lub taty,
Bo mi nie pomoże dzisiaj żaden obcy.

    Daj znać Michałowi, myślę, że on żyje,
    Słyszałam odgłosy walki na Granicy -
    Strzelały peemy, chociaż nie wiem czyje.
    I nie było dymów w tamtej okolicy.

Michał wpadł saniami jak na zawołanie.
Z nim wrócił do domu Janek przerażony.
Szybko miękkim sianem wymościli sanie,
Włożyli rannego, a ten rzekł do żony:

    "Lepiej będzie dla was, gdy mnie zostawicie,
    Ludzie opuszczają już Brodzkie Hucisko,
    Wy też uciekajcie, ratujcie swe życie.
    Na razie do Wołoch, bo to nawet blisko.

Każdy ruch to dla mnie okropne katusze,
Straciłem krwi tyle, że mąci się w głowie.
A jeśli mam umrzeć, to czy cierpieć muszę,
Gdzie jest w tym logika, kto z was mi odpowie?"

    "Koń pójdzie powoli jak starzec po schodach -
    Tak Michał cierpliwie tłumaczył Tomkowi -
    Noc spędzisz w Wołochach, a już rano w Brodach
    Rękę ci opatrzą chirurdzy wojskowi".

Wjechali do Wołoch, zerkając ku słońcu,
Które swoją barwą mróz zapowiadało.
Na polskich podwórkach - na tym wioski końcu -
Jak na złość po kilka furmanek już stało.

    Będzie tutaj trudno o jakiś przytułek,
    Choć Rusin tu korny jak bezbronna owca.
    Ale nikt nie wejdzie na żaden zaułek,
    Bo tam można spotkać nawet banderowca.

Pod swój dach ich przyjął Stelmaszuk Kiryło,
Posłaniem im była słoma na polepie.
Pretensji nie mieli, bo widać to było,
Że ten dobry Rusin wielką biedę klepie.

    W Brodach było słychać huk armat daleki,
    Jeździły karetki, wojsko, ambulanse.
    Kto tu zechce słuchać cywila kaleki?
    Tu na wyleczenie są niewielkie szanse.

A tymczasem lekarz bez chwili wahania,
Hipokratesowi będąc wierny szczerze,
Kazał ściągnąć z Tomka te brudne ubrania
I za operację wkrótce się zabierze.

    Ten zastrzyk - powiedział - ból jemu uśmierzy,
    Potem mu poskładam połamane kości.
    Dzisiaj mi przywieźli trzech rannych żołnierzy,
    Stąd ich zoperuję w pierwszej kolejności.

Lekarz dwie godziny Tomka rękę składał,
Ale nie usunął obcych ciał z ramienia.
Zapewnił, że ranny będzie ręką władał,
A to już wystarczy dla jego sumienia.

    "Zrobiłem, co trzeba w takiej sytuacji -
    Poskładałem kości, jednak pani ranny
    Potrzebuje dalszej rehabilitacji" -
    Rzekł, by rozwiać smutek zrozpaczonej Anny.

Anna sprowadziła krewnego z Warszawy,
Wiedząc, że nie dozna tu żadnej pomocy.
Ignacy Wąsowicz, człek możny i prawy,
Przyjechał do Brodów już następnej nocy.

    Zrobił rozeznanie i wyciągnął wnioski:
    "Tam już nie wrócicie. Żal mi serce ściska,
    Że nikt nie obronił czysto polskiej wioski,
    Nie ustrzegł przed UPA naszego Huciska.

Tu was poćwiartują - tego jestem pewny,
A ja takiej śmierci nie życzę nikomu.
Dlatego oświadczam, że jako wasz krewny
Wezmę was niezwłocznie do swojego domu".

    Trudno było ludziom opuszczać swe domy -
    Trud wielu wyrzeczeń i wysiłku mistrza.
    Bandytom wystarczył mały wiecheć słomy,
    By je zmienić w gruzy i w dymiące zgliszcza.

Zbierali zabitych, zwozili na cmentarz
I tam ich grzebali bez udziału księdza.
Inni zaś spędzali swój żywy inwentarz,
Którego nie skradła Kainowa nędza.

    Narażając życie jeździli też po to,
    By opróżnić schowki z zapasów pszenicy,
    Które dla nich były cenniejsze niż złoto,
    A także kartofle z kopca lub piwnicy.

Rusini z okolic zapewne wiedzieli,
Że im taka gratka w życiu się nie zdarzy,
Stąd postanowili następnej niedzieli
Zagrabić majątek polskich gospodarzy:

    Przeróżne maszyny, pługi i kieraty,
    Szafy, łóżka, krzesła taborety, stoły,
    A w końcu materiał z rozwalonej chaty,
    Sieczkarnie, młocarnie, zawartość stodoły.

W niedzielę napadli znowu dużą siłą,
Mordując okrutnie dalszych siedem osób.
W tym jedną ofiarę pokroili piłą.
A przy takiej groźbie bywać tam nie sposób.

    Dwudziesty lutego, rok czterdziesty czwarty
    Dla ludzi z Huciska to pamiętna data,
    Ostatni już zapis kronikarskiej karty:
    W tym dniu wieś zginęła z rąk Kaina - brata.

Edward Gross urodzony w Wołochach, wsi odległej od Huciska Brodzkiego o 2 km, był świadkiem zbrodni dokonanej przez bandy UPA w Hucisku Brodzkim 13 i 20 lutego 1944 r.
Wciąż ta sama na sercu troska:Że tam gdzieś zostały trzy ziemie:Wileńska,Wołyńska i Lwowska.Jak w  nowych Księgach Pielgrzymstwa,.Genesis naszego tułactwa:Trzy ziemie, trzy ofiary największego na świecie łajdactwa